Bilgilerimizden Yararlanın

“Paylaşmadan önce bir düşünüyorum...”

Bu cümle Türkiye’de Z kuşağı için neredeyse otomatik bir refleks. Paylaş tuşuna basmadan önce akla gelen şey çoğu zaman algoritma değil; “kim görür?”, “biri yanlış anlar mı?”, “ayıp olur mu?” soruları.

Dijital gizlilik çoğu zaman teknik bir mesele gibi anlatılıyor: ayarlar, çerezler, şifreler. Oysa Türkiye’de gençler için gizlilik daha çok toplumsal bir his. Saha araştırmaları bunu açıkça gösteriyor. Gençlerin bir kısmı özellikle siyasi içerik paylaşmaktan kaçındığını söylüyor (%19,2). Bir kısmı zararlı alışkanlıkları göstermek istemediğini (%23,6), bir kısmı da aile ve akrabalarının hoş karşılamayacağı paylaşımlardan bilinçli olarak uzak durduğunu (%17,2) belirtiyor.
 

Bu sayılar bize şunu anlatıyor: Dijitalde mahremiyet çoğu zaman “veri”yle değil, itibarla ilgili. Gençler paylaşımlarını yalnızca kendileri için değil, aileleri adına da düşünüyor. “El alem” dijitalde tam olarak burada ortaya çıkıyor: Görünmeyen ama sürekli hissedilen bir izleyici gibi.

​

İlginç olan şu ki, aynı gençlerin önemli bir bölümü sosyal medyada içerik paylaşmaktan rahatsız olmadığını, hatta insanların sosyal medyada “gerçek hayatlarını yansıttığını” düşündüğünü söylüyor. Yani bir yandan paylaşım çok, diğer yandan güçlü bir oto-sansür var. Bu ikilik Türkiye’de dijital deneyimin temel çelişkilerinden biri.

“El Alem” dijitalde artık sadece komşu, akraba ya da aile değil. Bazen sınıf arkadaşları, bazen iş çevresi, bazen hiç tanımadığımız insanlar. Ama his aynı: Bakılıyorum. Bu his, gençlerin kendilerini ifade etme biçimini sessizce şekillendiriyor.